تبلیغات اینترنتیclose
مردم شناسی تالش
فرهنگ مردم تالش
چشم انداز ی از هنرو فرهنگ عامیانه تالش
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 593

بهنام نمنه پئشت

 خرش xәrәš

به شیری که در روزهای اول پس از زایمان گاو دوشیده می شود،خرش می گویند که بسیار پرچرب و زرد رنگ است.خرش را خوب می جوشانند (گاهی با کمی آب یا شیر) تا هم میکروبهایش از بین برود و هم درصدی از آن بخار شده وکاملاً غلیظ شود،آنگاه قابل مصرف است.

خومَه تو xuma tu

شیر دوشیده شده محلی دارای درصد چربی بالایی است. به همین خاطر به راحتی می توان از آن خامه یا سرشیر گرفت. شیرهارا داخل ظرفهایی ریخته و آنها را در محل تقریباً خنکی قرار می دهند. بعد از چند ساعت چربی های روی سطح شیرها  به صورت لایه هایی از چربی درمی آیند که آن ها را جمع می کنند و به آن «خومه تو» (خامه) می گویند. اما به علت اینکه خامه از شیر نجوشیده به دست می آید، خامه ی محلی امروزه از نظر بهداشتی مورد تایید نیست وکمتر تولید می شود.

برچسب ها : ,
ارسال در تاريخ جمعه 19 ارديبهشت 1393 توسط taleshan
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 619

دوشاب پزی یا «دشاوَه تیما» یا «اَربا تیما»

تقی اسکندری تاسکوه

تالش ها به درخت خرمالو، «اَربادار» و به میوه ی آن، «اَربا» و تک تک میوه های آن، «اَربا گلَه» و به مراسم رُب پزی آن «اَرباتیما» یا «دشاوَه تیما» و به رُب آن، «دشاو» یا همان دوشاب می گویند. دوشاب مایعی شیرین و به رنگ قهوه ای متمایل به قرمز می باشد که برای خوردن غذا از آن استفاده می کنند. حلوایی را که با مخلوط دوشاب و آرد درست می کنند را «دشاوییَه حَلوا» می گویند. دوشاب جنبه ی طبی دارد و برای بعضی از دردهای گاوها و گوسفندها از آن استفاده می شود. به عنوان مثال برای درمان ریزش اشک دام ها به آن ها دوشاب خورانده می شود.

ضرب المثلی نیز درباره ی دوشاب وجود دارد که به ترتیب زیر است:

مَگَه شمَه دشاو ویبَه؟

ترجمه: مگر دوشاب شما ریخته است.

کاربرد: وقتی در گوشه ای از خانه یا مجلسی سر و صدای زیادی ایجاد شود به کار می رود.

برچسب ها : دوشاب ، دوشاب پزی ، تالش ، تقی اسکندری,
ارسال در تاريخ چهارشنبه 20 شهريور 1392 توسط taleshan
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 562

 چهار شنبه خاتون نام پری یا فرشته ی  افسانه ای آخرین چهارشنبه سال است که  داستانها و باور های متعددی درمورد آن نسل به نسل و سینه به سینه از دوران کهن تا امروز در میان مردم گیلان زمین روایت شده  وهمواره آن را مقدس و شایسته احترام میدانند

 به باور خانم های خانه دار غروب چهارشنبه آخر سال ، چهارشنبه خاتون به خانه ها سر میزند و اگر خانه ای مرتب نباشد و یا برای عید خانه تکانی و آب و جارو نشده باشد چهار شنبه خاتون اهل خانه را مورد خشم و غضب قرار داده و به خانه تف می اندازد لذا خانه دارها احترامی برای این ملکه افسانه ای قایل هستند و در قبال از او تقاضای ادای حاجت و نذر و نیاز هم میکنند

برچسب ها : آین ها ، چهارشنبه خاتون ، آش چهل تاره,
ارسال در تاريخ يکشنبه 27 مرداد 1392 توسط taleshan
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 853

شهرام آزموده

هر ملت ، جمعيت و قومي كه در جايي زندگي مي كنند به هنگام سخن گفتن درباره چيزهاي مختلف بي شك نیاز به استفاده از نام افراد يا چيزها و حيوانات دارد.اين مسئله سبب شده است كه هر چيزي داراي نام مخصوص به خود باشد و اين نام هاي گوناگون سبب مي شوند كه كاربر از بين گزينه هاي مختلف از يك نوع، هرگز اشتباهي نكند. اين نامگذاري براي انسان ها در زندگي ما زياد رخ مي نمايد. در بين اقوام مختلف هم براي نامگذاري نوزادان ضمن اين كه رسوم منحصر به فردی وجود دارد؛ نام هاي مورد استفاده دربين اقوام متعدد نيز با توجه به زبان اقوام متفاوت است. به عنوان مثال نام هاي مورد استفاده در بين قوم عرب و اقوام ايراني متفاوت بوده و مي باشند. افراد با توجه به فرهنگ قومي و يا فرهنگ ملي و يا فرهنگ ديني و مذهبي و برخي نيز با توجه به مد روز براي فرزندان خود نام انتخاب مي كنند. اما در اين ميان به منظور حفظ فرهنگ اقوام گوناگون استفاده از نام هاي گوناگون كه در بين اقوام مختلف داراي كاربرد مي باشند، الزامي است.

قوم تالش نيز يكي از اقوام قديمي ايراني است كه اگر چه آن طور كه شايسته اش مي باشد، شناخته نشده و شناسانده نشده است؛ ولي يكي از اقوامي است كه بخش بزرگي از فرهنگ اصيل ايراني را در گوشه گوشه آثار به جاي مانده از نياكان تالشان حفظ كرده است. تالش ها كه سرزمين تالش(از غرب سپيدرود تا رود كورا در جمهوري آذربايجان) محل اصلي زندگي اين قوم از گذشته ها تا حال بوده است، به زبان تالشي صحبت مي كنند؛ اما نام هاي تالشي كه به زبان تالشي مي باشند، متاسفانه كمتر مورد توجه قرار گرفته اند. تأسف بارتر اين كه اين نام ها حتي در بين تالشان نيز اندك اندك كاربرد خود را از دست مي دهند. نكته ديگر اين كه حتي در بين پژوهشگران فرهنگ قوم تالش نيز به نام هاي تالشي كمتر توجه شده و پژوهش خاصي روي آن ها صورت نگرفته است.

برچسب ها : نام های تالشی ، نام زنان ، نام مردان,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 12 بهمن 1391 توسط taleshan
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 648

آهــو   بله   چیرا  یاغه   بگـردست

گاهی کوه و گاهی باغه بگـردست

همه  باغی  بلبل  نال  انده    ناله

چمه  بلبل  چیــرا  لاله   بگردست

برچسب ها : دو بیتی تالشی ، ادبیات عامیانه,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 12 بهمن 1391 توسط taleshan
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 620

هوشنگ آهنگری

شاید خیلی از مردم چنین بیندیشند که چه ضرورتی دارد تا ما بدانیم که نیاکان ما چه می‌اندیشیدند و چه باور داشتند ولی حقیقت اینست که اگر کسی میخواد بداند کیست باید بداند از کجا آمده و در گذشته نیاکان او در برابر مشکلات زندگی چه برنامه ای داشته‌اند. از طرف دیگر برای بی ارزش کردن یک ملت ، نخست فرهنگ آن ملت را بی هویت می‌نمایند از این رو باید حافظ فرهنگ گذشتگانمان باشیم تا فرهنگ و ارزشهای ملت ما پابر جا بماند. اگر بدانیم که در گذشته نچندان دور بیسوادی مطلق در این روستاها حاکم بوده آن وقت خواهیم دید که برای فهماندن یک مسئله بهداشتی به مردم چقدر مشکل وجود داشته؟! اگر در گذشته گفته شده است که نمی‌توان از آب یک چشمه دو نفر به طور همزمان استفاده نمایند چون مار آن‌ها را نیش خواهد زد فقط بدان معنی است که رعایت بهداشت شود و اگر یکی بیماری مسری دارد به دیگری سرایت نکند ، بجز مسائل بهداشتی در دیگر مسائل اجتماعی و یا در برابر مشکلات زندگی حرفهایی عامیانه ای گفته شده که به مرور زمان به صورت باور همگانی در آمده و دهان به دهان گشته تا به ما رسیده ، به ما که در عصری زندگی می‌کنیم که تکنولوژی حاکم بر عالم است و دانستنیهای انسان کرات دیگر را به تسخیر در آورده است و هر روز بر معلومانت انسان‌ها افزوده می‌گردد.

برچسب ها : ,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 12 بهمن 1391 توسط taleshan
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 765

اصطلاحات تقويم محلي و گاهشماري سنتي در تالش

  قربان صحرائي چاله سرايي

 
گاهشماري يا تعيين تقويم براي زمان ، در ميان اقوام مختلف ايران از جمله تالش داراي نكات و ويژگيهاي مخصوص به خود است .بررسي نمونه هايي از اين اصطلاحات نشان مي دهد كه طبيعت ومعيشت مردم تالش درانتخاب واژه هاي مناسب براي گاهشماري تا چه حد نقش داشته است .البته نقش ايام مذهبي بعدها درآن اضافه شده وامروزه مجموعه اي از اصطلاحات گاهشماري را بوجود آورده اند كه تالشان از آن استفاده مي كنند .در اين مقاله نمونه هايي از اصطلاحات گاهشماري سنتي تالش با توضيحات لازم ارائه شده است .

برچسب ها : گاهشماري تالشان ، موسم ، برنامه زماني ، فرهنگ عامه ، نوروز خواني .,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 12 بهمن 1391 توسط taleshan
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 1783

نویسنده : محمد رضا

 مردم هر گروه و جامعه انسانی با توجه به فرهنگ واقلیم خاص خود جهت گذراندن اوقات فراغت خود یك سری بازی ها و سرگرمی ها یی دارند.كه این بازی ها نماد هایی از فر هنگ آنان را نمایان می سازد با توجه به بررسی های بعمل آامده بازی های محلی که در گذشته بسیار مورد استفاده قرار  می گرفت,عبارتند از...

1ـ لپه بازی                    3ـ عروس بازی                         5ـ پیگله بازی                       7ـ دوبنا

2ـ گل مشته                  4ـ سوك سوك                          6ـ بیج بیج                        8ـ غش بازی

لپهَ مزا :

لپه بازی از جمله بازی های مردانه است كه در فصل بهار برگزار می شود . دراین بازی افراد 4 تا 12 ساله شركت می كنند.

برچسب ها : تالش ، تالشی ، بازی ها،,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 12 بهمن 1391 توسط taleshan
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 652

بهمن کاظمی

مقدمه:

موسیقی بخشی از سرشت  آدمی است و از نخستین نیاز های انسانی و وسيله اي براي ارضاء و تلطيف روحي بشر به شمار می آید. موسیقی هر ملت تجلی سیر تکاملی دقت، هوش، چگونگی مشاهده و استنباط و عواطف روحی آن ملت در طول تاریخ است. موسیقی هر قوم ضمن آنکه به توصیف زندگی آنان می پردازد، زبان دل ، مظهر عواطف و احساسات لطیف و موزون آنان نیز محسوب می گردد. عوامل متعددی از جمله شرایط متنوع جغرافیایی ، وقایع تاریخی ، سنت، فرهنگ و باورهای جمعی هر ملت یا قوم بر موسیقی تاثیر گذار هستند. براین اساس موسیقی قوم تالش نیز در گذر تاریخ از دستخوش چنین تغییراتی مصون نمانده است. وقایع مختلف تاریخی در تالش سبب گردیده که مرزهای جغرافیایی و سیاسی شکافهای فرهنگی قابل ملاحظه ای را بر بنیادهای فرهنگی این قوم تحمیل نماید. بطوری که امروزه موسیقی قوم تالش در حوزه قلمرو کشور های ایران و آذربایجان قابل بررسی می باشد.

برچسب ها : بهمن کاظمی ، تالش ، موسیقی تالش ، قوم تالش,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 12 بهمن 1391 توسط taleshan
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 420

موسیقی تالش از نظر فرم و ساختار مستقل از موسیقی گیلان است. اساس و ساختار این موسیقی بر مبنای آوازهایی ست که در واقع مقام های موسیقی این منطقه را تشکیل می دهد. این آوازها که به دَستون شهرت دارند از نظر مایگی بیشتر در ابوعطا و شور قرار گرفته اند و در کلیه ی اجراها آغاز آنها از فراز به فرود است...

بر محور دستون ها مجموعه ای از "هواها" و "پرده ها" نغمات و ریزمقامات سازی و آوازی شامل منظومه های موسیقایی، ترانه ها، لالایی ها، موسیقی مذهبی و آئینی، الحان متنوع نوروزخوانی و قطعات سازی شکل گرفته اند. این مجموعه به دلیل ویژگی های قومی و اقلیمی به عکس موسیقی سایر نواحی البرز جنوبی و شمالی کمتر تحت تاثیر موسیقی سایر مناطق قرار گرفته اند و بخش های عمده ای از ان خاصه در قسمت مقام ها همچنان بکر و دست نخورده باقی مانده اند. تاثیر موسیقی گیلی به ویژه گیلان بیه پس تنها در تعدادی از تکه های سازی مربوط به لَلَه(نی چوپانی تالش) و سرنا ملاحظه می شوند. بخش آوازی نیز اگرچه برخی از گونه های موسیقی عرفانی و مذهبی از طریق صوفیان ترک نژاد و هنرمندان کرد مهاجر به این منطقه آورده شد، اما این گونه نواها در طول زمان آنچنان ازحالات و ساختار موسیقی تالشی و به ویژه دستون ها متاثر شد که در حال حاضر می توان نغمات مورد بحث را در زمره ی ریزمقامات اصیل با همه ی خصوصیات و ویژگی های موسیقی این قوم قلمداد نمود.

برچسب ها : ,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 12 بهمن 1391 توسط taleshan
صفحه قبل 1 2 3 صفحه بعد