تبلیغات اینترنتیclose
باور ها و پندارهای تالشان
فرهنگ مردم تالش
چشم انداز ی از هنرو فرهنگ عامیانه تالش
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 611

شاید خیلی از مردم چنین بیندیشند که چه ضرورتی دارد تا ما بدانیم که نیاکان ما چه می‌اندیشیدند و چه باور داشتند ولی حقیقت اینست که اگر کسی میخواد بداند کیست باید بداند از کجا آمده و در گذشته نیاکان او در برابر مشکلات زندگی چه برنامه ای داشته‌اند. از طرف دیگر برای بی ارزش کردن یک ملت ، نخست فرهنگ آن ملت را بی هویت می‌نمایند از این رو باید حافظ فرهنگ گذشتگانمان باشیم تا فرهنگ و ارزشهای ملت ما پابر جا بماند. اگر بدانیم که در گذشته نچندان دور بیسوادی مطلق در این روستاها حاکم بوده آن وقت خواهیم دید که برای فهماندن یک مسئله بهداشتی به مردم چقدر مشکل وجود داشته؟! اگر در گذشته گفته شده است که نمی‌توان از آب یک چشمه دو نفر به طور همزمان استفاده نمایند چون مار آن‌ها را نیش خواهد زد فقط بدان معنی است که رعایت بهداشت شود و اگر یکی بیماری مسری دارد به دیگری سرایت نکند ، بجز مسائل بهداشتی در دیگر مسائل اجتماعی و یا در برابر مشکلات زندگی حرفهایی عامیانه ای گفته شده که به مرور زمان به صورت باور همگانی در آمده و دهان به دهان گشته تا به ما رسیده ، به ما که در عصری زندگی می‌کنیم که تکنولوژی حاکم بر عالم است و دانستنیهای انسان کرات دیگر را به تسخیر در آورده است و هر روز بر معلومانت انسان‌ها افزوده می‌گردد.

اگر امروزه کسی به باور های گذشتگان اعتقاد ندارد این بدان معنی نیست که آنچه آنها می‌پنداشتند ما بدست فراموشی بسپاریم! چون با مطالعه همین اعتقادات می‌توان پی برد که نیاکان ما چگونه زندگی می‌کرده اند البته هستند کسانی که هنوز بر این اعتقادات باور داشته و در مسائل روزانه آن‌ها را به کار می‌بندند و به هیچ وجهی حاضر به چشم پوشی از اعتقادات خود نیستند و البته همه این باورها جنبه آموزنده یا بهداشتی نداشته و بعضی دیگر هم جنبه خرافی دارد و آن شاید تجربه ای باشد برای چند نفر که بعدها به صورت باور در آمده.

*اگر دامی را که برای چرا به صحرا برده‌اند، گم شود و شب در صحرا بماند، برای آنکه حیوانات درنده آسیبی به آن نرسانند، پیش روحانی و دعانویس رفته و از او می‌خواهند که دهان حیوانات درنده از جمله گرگ را ببندد. او هم چاقویی را بز کرده و سوره الشمس را می‌خواند و بدین ترتیب دهان گرگ تا پیدا شدن حیوان بسته می‌شود و دام از گزند و آسیب در امان می‌ماند.

*به هنگام خشکسالی و نباریدن باران، برای طلب باران علاوه بر خواندن نماز استسفاء زنان فقیر و مستمند به زیارت اماکن مقدس فرستاده و بعد از زیارت نمودن به در خانه‌ی مردم می‌روند و اشعاری می‌خوانند و بر روی کاسه و تشت مسی آهنی می‌کوبند و از هر خانه هدیه ای گرفته و می‌روند و از این هدایای جنسی که اکثرا ملزومات تهیه‌ی آش و خوراکی می‌باشد، غذایی آماده کرده و ه تمام ساکنین و مردماحسان می‌کنند. در ذیل به اشعار و معانی آن که در مراسم طلب باران خوانده می‌شود، اشاره می‌کنیم :
-جوجوخ، جوجوخ، های جوجوخ-بارزَه بولوش بویو کِه
یعنی : جوجوخ، جوجوخ، های جوجوخ – قد بالا و قامت بلندی دارد.
-هار کسی بَمان پای بَدوی – ژ ِنش بَه زوئَه بِزاندو.
یعنی : هرکسی به من نذری بدهد – زنش پسر بدنیا بیاورد.
-هار کسی بَمان پای نی بَدوی – ژ ِنش بَه کینَه بِزاندو.
یعنی : هرکسی به من نذری بدهد – زنش دختر بدنیا بیاورد.
-های خِدو، های خِدو! – حِشکی پِگات تاری اَکه.
یعنی : ای خدا! ای خدا! – خشکی را بردار، رطوبت (باران) بریز.

* سگ آرزو می‌کند که صاحب او هفت پسر داشته باشد تا هر کدام یک تکه نان بیندازند و او سیر شود.

* گربه آرزو می‌کند که صاحب او هفت دختر کور داشته باشد تا بتواند موقع نان خوردن آن‌ها، از دست هر کدام تکه ای برباید و خود را سیر کند.

* پاشیدن آب پشت مسافر موجب بازگشت سریع و سالم او خواهد ش* اگر پسر بچه ای را به هنگام بردن عروس ، در جلوی او بنشانند ، باعث می‌شود که اولین بچه‌ی او پسر باشد.

* اگر موقع غذا و چای ریختن ظروف غذا و استکان‌ها به ترتیب در یک ردیف منظم قرار گیرند ، نشانه و دلیل آمدن مسافر است.

*اگر خاکروبه و آشغال را در کنار اتاق حمع کنند ، باعث می‌شود که شیطان در آنجا لانه کند ( جمع شدن میکروب )

*اگر هنگام جارو کردن منزل ، جارو به کسی بخورد ، شخص جارو کننده به جارو تف می‌کند ، زیرا عقیده بر این است که برخورد کردن جارو با شخص ، شوم و بد یمن است.

*اگر به هنگام تحویل سال مبلغی پول در کف دست خود داشته باشند ، این پول باعث کثرت پول و ثروت در سال جدید می‌شود.

*اگر کلاغی جلوی منزل یا خانه بنشیند و قارقار کند خبر از آمدن مسافر می‌دهد.

*اگر چیزی را بشمارند ، عقیده بر این است که در آن چیز نقصان به وجود می‌آید و کم خواهد شد.

*قیمت گذاری روی احشام موجب مریضی یا تلف شدن آن‌ها خواهد شد.

*به هنگام ریختن آب گرم بر روی زمین باید بسم الله گفت. زیرا باور دارند که اگر این کار را نکنند، آب گرم موجب سوختن اجنه شده و آن‌ها نیز انتقام این عمل را از کسی که آب ریخته است خواهند گرفت.

*کسی که بدنش خال زیادی داشته باشد ، دشمنان زیادی خواهد داشت.

*آوردن دم گرگ به محل باعث نزاع و جنگ در آن محل خواهد شد.

*اگر چشم کسی پف کند ، بر این باورند که در جایی غذایی می‌پخته اند و بوی غذا به او خورده است و باعث پف کردن چشم او شده است و برای رفع این عارضه از هفت همسایه مقدای ملزومات تهیه‌ی یک خوراکی را می‌گیرند و بعد از پختن آن خوراکی ، بدون اینکه بیمار متوجه شود ، بر پشت او می‌کوبند و بیمار را وادار به خودن آن خوراکی می‌کنند.

*اگر کف دست فردی خارش کند ، آن را دلیل دریافت پول از جانب کسی می‌دانند.

*اگر لب‌ها و اطراف دهان و اطراف دهان کسی خارش کند ، آن را نشانه‌ی روبوسی نمودن با کسی می‌دانند.

*اگر پلک چشم راست انسان تکان بخورد آن را دلیل بد یمنی و اگر پلک چشم چپ انسان تکان بخورد آن را نشان خوش یمنی و مبارکی می‌دانند.

*اگر لنگه‌ی کشق های فردی روی هم قرار گیرد ، آن را دیل بر رغبت کردن از او می‌دانند .

*اگر قورباغه وارد خانه شود ، باران خواهد بارید.

*اگر سجاده و جلد قرآن را در آب روان به خسیانند ، باران خواهد آمد.

*اگر مرغ مانند خروس بخواند ، آن را دلیل بدیمنی می‌داند و فورا باید سر آن مرغ را برید .

*اگر روی قورباغه آب پاشیده شود موجب پیدا شدن زگیل در دست انسان می‌شود .

*کشتن قوباغه موجب بارش باران می‌شود .

*اگر روی پلک چشم آدمی چیزی قرار گیرد ، آن را دلیل برآوردن سوغاتی و ارمغان برای او می‌دانند .

*در روزهای (( شنبه و چهارشنبه )) محصولات دامی ( لبنیات ) را نباید از خانه بیرون داد ، چون شگون ندارد. اگر ضرورتی پیش آید در شیر پخته شده تکه ای زغال و در شیر خام باید مقداری نمک ریخت .

*اگر از اولین شیر دوشیده از دام‌ها برای همسایه‌ها برند ، باید همسایه‌ها در ظرف شیر مقداری پول یا تکه ای قند گذاشته و تحویل دهند . در صورت عدم انجام این کار ، آن را دلیل بدیمنی و بی برکت بودن شیر می‌دانند .

*در خانه‌ی همسایه از بیماری و یا مرگ و میر احشام خود سخنی به میان نمی‌آورند . ولی اگر کسی بدون تمهیدات لازم مانند گفتن « می‌رویم به کوه » و یا « از شما دور » و غیره چنان سخنانی بر زبان بیاورد ، صاحبخانه بلافاصله هیزم نیمه سوخته ای را داخل اجاف می‌کند و دل خود می‌گوید : « آن جا بماند . » یعنی در خانه و سرا و در میان دام‌های شما بماند .

*ناخن دست و پای خود ا باید در خانه‌ی خود گرفت ، نه در خانه‌ی دیگران ، چون شگون ندارد .

*اگر کله و سر دو نفر به طور اتفاقی به هم بخورد ، هر دو نفر باید به زمین تف کنند وگرنه باور دارند که کچل خواهند شد .

*هر کش قلقلکش نگیرد می‌گویند حرام زاده است .

*اگر کف پای فردی خارش کند ، حتما به سفر خواهد رفت .

*کسی که به هنگام شب بدنیا آمده باشد پای او سنگین و اگر سحرگاهان بدنیا آمده باشد ، پای او سبک خواهد بود .

*اگر به هنگام روز نیمه‌ی چپ سر فردی درد بگیرد ، باور دارند که در جایی از او به نیکی ذکر می‌شود و اگر نیمه‌ی راست سرش درد بگیرد ، از او به بدی یاد می‌کنند و در شب برعکس .

*در روز اول هفته یا ماه اگر چیزی از اسباب و اثاثیه منزل بشکند ، تا پایان هفته یا ماه ممکن است مسایل زیادی در آن خانه شکسته شود ، پس باید مواظب باشد .

*در شب عید نوروز نباید به چراغ روشن پف کرده و آن را خاموش کرد ، چرا که ممکن است منجر به مرگ یکی از عزیزان شود .

*اگر کسی خواب بدی در شب ببیند ، اگر صبح روز فردا آن خواب را برای آب چشمه یا رودخانه تعریف کند خوابش خوش یمن و مبارک خواهد بود .

*هنگام شب نباید خانه را جارو کرد ، چون موجب بدبیاری می‌شود .

*اگر داماد ته دیگ خورده باشد ، شب عروسی او باران خواهد آمد .

گر دو نفر عروسی کنند و یکی از اقوام عروس یا داماد تصادف کنند و بمیرد می‌گویند عروس بد قدم بوده است .

*پس از نوشیدن چای ، استکان خالی را نباید در نعلبکی خواباند ، پون موجب بروز اتفاق بد برای کسی که چای را ریخته است یا میزبان می‌شود .

*برای رفع برفک دهان بچه مقداری از موی سر زنی که شوهرش مرده است و به عقد برادر شوهر خود در آمده است ، در دهان بچه می‌گذارند و برفک دهان بچه از بین می‌رود .

*اگر بوی بد خیار موجب اسهال نوزاد شود ، خیار را دو نیم کرده و از آب آن خیار به کف پای نوزاد می‌مالند و بچه اسهال نخواهد گرفت .

*اولین باری که نوزاد در شکم مادرش بجندبد هر کسی که رو در روی مادر باشد ، بچه به شکل او خواهد شد .

*زنی که بچه‌اش تازه مرده باشد نباید به دیدن زنی که تازه وضع حمل کرده برود ، معتقدند که نوزاد می‌میرد .

* اگر زنی حامله است و آرزوی خوردن چیزی ( ویار داشته باشد ) و گیرش نیاید معتقدند که قسمتی از بدن نوزاد سیاه و چشم او سبز می‌شود .

*اگر هنگام مسافرت ، کسی عطسه کند ، می‌گویند ، صبر آمده . باید بنشیند و پس از مدتی به حرکت خود ادامه دهند .

*اگر زن نازا سر زن چله ای برود ( زنی که چهل روز از عمر نوزادش گذشته باشد ) نوزاد او خواهد مرد .

*زن حامله ای که زیاد به ترشی علاقه داشته باشد ، دختر و اگر به شیرینی علاقه داشته باشد ، پسر بدنیا می‌آورد .

*اگر زنی که نازاست و چله به او افتاده است ، به منزل تازه عروس برود ، عروس هیچ وقت دارای فرزند نخواهد شد .

*اگر کسی بدجوری سرفه کند یا سیاه سفره بگیرد ، به او شیر الاغ یا مادیان می‌دهند .

منبع : عبدلی علی ، تاتها و تالشان ، انتشارات ققنوس ، تهران ، 1369، بخش باور ها و پندار ها

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

برچسب ها : ,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 12 بهمن 1391 توسط taleshan