تبلیغات اینترنتیclose
نام های تالشی
فرهنگ مردم تالش
چشم انداز ی از هنرو فرهنگ عامیانه تالش
موضوع : مردم شناسی تالش, | بازدید : 854

نام هاي تالشي

هر ملت ، جمعيت و قومي كه در جايي زندگي مي كنند به هنگام سخن گفتن درباره چيزهاي مختلف بي شك نیاز به استفاده از نام افراد يا چيزها و حيوانات دارد.اين مسئله سبب شده است كه هر چيزي داراي نام مخصوص به خود باشد و اين نام هاي گوناگون سبب مي شوند كه كاربر از بين گزينه هاي مختلف از يك نوع، هرگز اشتباهي نكند. اين نامگذاري براي انسان ها در زندگي ما زياد رخ مي نمايد. در بين اقوام مختلف هم براي نامگذاري نوزادان ضمن اين كه رسوم منحصر به فردی وجود دارد؛ نام هاي مورد استفاده دربين اقوام متعدد نيز با توجه به زبان اقوام متفاوت است. به عنوان مثال نام هاي مورد استفاده در بين قوم عرب و اقوام ايراني متفاوت بوده و مي باشند. افراد با توجه به فرهنگ قومي و يا فرهنگ ملي و يا فرهنگ ديني و مذهبي و برخي نيز با توجه به مد روز براي فرزندان خود نام انتخاب مي كنند. اما در اين ميان به منظور حفظ فرهنگ اقوام گوناگون استفاده از نام هاي گوناگون كه در بين اقوام مختلف داراي كاربرد مي باشند، الزامي است.

قوم تالش نيز يكي از اقوام قديمي ايراني است كه اگر چه آن طور كه شايسته اش مي باشد، شناخته نشده و شناسانده نشده است؛ ولي يكي از اقوامي است كه بخش بزرگي از فرهنگ اصيل ايراني را در گوشه گوشه آثار به جاي مانده از نياكان تالشان حفظ كرده است. تالش ها كه سرزمين تالش(از غرب سپيدرود تا رود كورا در جمهوري آذربايجان) محل اصلي زندگي اين قوم از گذشته ها تا حال بوده است، به زبان تالشي صحبت مي كنند؛ اما نام هاي تالشي كه به زبان تالشي مي باشند، متاسفانه كمتر مورد توجه قرار گرفته اند. تأسف بارتر اين كه اين نام ها حتي در بين تالشان نيز اندك اندك كاربرد خود را از دست مي دهند. نكته ديگر اين كه حتي در بين پژوهشگران فرهنگ قوم تالش نيز به نام هاي تالشي كمتر توجه شده و پژوهش خاصي روي آن ها صورت نگرفته است.

نام هاي مردان:

نام هاي ذكر شده در زير به جز سه نام اول هنوز هم در بين تالشان كاربري دارند و تالشان زيادي را مي توان ديد كه هنوز هم داراي يكي از نام هاي زير مي باشند.

راتي نس rātines ـ نام يكي از قهرمانان تالشي عهد باستان

آرتاگرس ārtagres ـ نام يكي از سرداران كادوسي (تالشي) در جنگ بين اردشير  دوم و كوروش در سال 401 پيش از ميلاد كه فرمانده يك گروه شش هزار نفري بود.

داتام dātam ـ نام سرور و فرمانده كادوسي ها در دوره اي از عهد باستان.

بلبلbƏlbƏl ـ بلبل

بنديbandi - منسوب به بند (قله هاي بلند)

پشو pašu ـ شراره كوچولوـ شراره محبوب

كوله kula - كوچولو ـ كوچولوي محبوب

پت pat ـ احتمالاً به معناي بزرگ باشد ( در منصب هاي باستاني ايران ده يوپت يعني بزرگ ده )

مونگولوmungulu ـ كوچولو ـ كوچولوي محبوب

كيشي kiši ـ كوچولوي خواب آلو ـ خواب آلوي محبوب

تا تا : tātā ـ نيني كوچولو ـ كودك ـ نوزاد ـ بچه

مولو mulu ـ ؟

بلي bƏli  ـ ؟ ـ بل bƏl در تالشي معادل قلو (مثل دو قلو و…) است.

نجان najān ـ جان مادر

بلاله bəlāla ـ برادر كوچك ـ برادر محبوب

هيلا haylā ـ ؟- شايد فرياد كوچك ـ زمزمه ؟ ـ (هي hay در تالشي معادل فرياد بلند ( = هاي ) است

مچو maču - ؟- شايد به معناي بوسه كوچك باشد . چرا ممكن است مچ شكل تغيير يافته ماچ به معناي بوسه باشد.

تا تا tātā ـ نيني كوچولو ـ نوزاد ـ كودك

نازه nāza ـ ناز كوچولوـ ناز محبوب

بلامه bəlāma ـ برادر كوچك من ـ برادر محبوب من

مچي məči ـ ؟

نام هاي زنان :

نام هاي زير با كاربري زياد هنوز هم درتالش شنيده مي شود اين نام ها هم از زمان هاي قديم تا هنوز براي نامگذاري زنان استفاده مي شوند.

پمچال pamčāl ـ پامچال

كينه وس kinavas ـ دختر بس

توته  tuta ـ توت كوچك ت شاید همان تیتَه tita  به معنای شکوفه باشد.

ويله vayle ـ عروس كوچك ـ عروس محبوب

خالا xālā ـ خواهر

گيريه girya ـ ييلاق كوه هاي بلند ـ ارتفاعات بلند(گییَه giya هم تلفظ می شود.)

گيريه ناز giryanāz ـ ناز ييلاق

ولي vəli ـ گل كوچك ـ گل محبوب

نه na ـ مادر ـ مخفف ننه

نري nari ـ ؟ اُريب

بنوشه banuša - بنفشه

شتلي šətli - سفيدمثل شير

ممن maman - مامان ـ نوعي گل (ممنگ mamang )

ننه نازnanaāz-  ناز مادر ـ كسي كه مادرش ناز است.

ننه خاس nana xās ـ زيباي مادر ـ كسي كه مادرش زيبا است .

خاسي xāsi - زيبا روي كوچولو ـ زيبا روي محبوب

خوري سو xurisu ـ نور خورشيد

نازي nāzi - ناز كوچولوـ ناز محبوب

گييه giya ـ(گيريه ) - ييلاقات بلندـ ييلاق ـ ارتفاعات بلند

كينه خاس kinaxās ـ دختر زيبا ـ زيبا دختر

جوجو juju ـ شيرين مثل شير ـ پستان مادر ـ شير

شيني šini - شيرين

تمي tami ـ كوچولوي آرام ـ آرام محبوب

تمام tamām ـ پايان

متان matān ـ ؟

سيمي simi ـ ؟ شايد سيمين

قژي Qəži -؟

مچي məči -؟

مشكه məška ـ ؟ شايد منسوب به مُشك باشد ـ مشك كوچك (؟) مشك محبوب (؟)

تیتَه tita  - شکوفه

نام هاي پيشنهادي

اگر چه امکان این که امروزه کسی بخواهد نام فرزند خود را یکی از نام های تالشی انتخاب کند ،یا در بین بستگان و اعضای خانواده به صورت مستعار از یکی از نام های تالشی برای فرزندش استفاده کند ، کم هم نیست ،ولی به نظر می رسد باید این فرزهنگ ترویج یابد. لذا با استفاده از نام های قدیمی و نام های غیرموجود برخی اسامی یز به خانواده ها پیشنهاد می شود که امید است مورد استفاده قرار گیرند. البته برهی از این نام ها مانند کوشیار و آژیار و والیوَه و ... توسط برخی از تالشان مورد استفاده قرار گرفته اندف در حالی که بچه های شان کم تر از هفت ـ هشت سال سن دارند و این نشان از تمایل تحصیلکردگان تالش به این کار نیک دارد.

1ـ (نام هاي مشترك)

آژيارāziyār ـ زنده كننده

آژيم āzim - زنده شدن دوباره

پرزچم pərzacham - چشم آبي

كوشييار kushiyār - مانند كوه

الماس almās - نام كوهي ست در اسالم

2ـ نام هاي زنان :

پريينه parpina - پروانه

آشير āšir - نام خواهر ( و به روايتي نامزد) يكي ازشخصت هاي اسطوره اي تالشي

گاجوجو gājuju ـ نوعي گياه خودرو كه گلدهي آن در فرهنگ تالشان نماد آمدن بهار است .

استرشي āstaraši ـ ستاره

كوكو kuku ـ فاخته

خاسه خالا khāsakhālā ـ خواهر زيبا

سيفه تيته sifatita - شكوفه درخت سيب

سيفه چيزه‌:sifachiza - شكوفه درخت سيب

كينه خاس kinakhās ـ دختر زيبا

ننه ناز nana khās ناز مادر ـ كسي كه مادرش نازاست

خاسي khāsi - زيبا روي كوچولو ـ زيبا روي محبوب

خوري سو khurisu - نور خورشيد

نازي nāzi ناز كوچولوـ ناز محبوب

بنوشه banuša بنفشه

گيريه girya ييلاق ـ كوه هاي بلند ـ ارتفاعات بلند

گيريه ناز giryanāz ناز ييلاق

وليvəli ـ گل كوچك ـ گل محبوب

چيزه čiza ـ شكوفه ـ گل

پمچال pamčāl پامچال

كينه وس kinavas دختر بس

ول  vəl گل

ولي  vəli ـ گل كوچك ـ گل محبوب

ميشيند mišind بنفش

تيته tita ـ شكوفه

ممنگ mamang ـ نوعي خودرر

خاس khās زيبا ـ ريبا روي

كينه اون خاس kina oun khās - زيباي دختران

واليوه vāliva ـ نسيم

گيسيين gisayin دارنده گيسو

وله پرگه vālaparga ـ گلبرگ

3ـ نام هاي مردانه

زوا اون خاس zuwaoun khās - زيباي پسران

كيشي kiši - كوچولوي منسوب به شمشاد

ملي mali - كوچولوي خواب آلو ـ خواب آلوي محبوب

خاسه برا khāsabərā ـ برادر زيبا

داتام dātām ـ نام سرور  و فرمانده كادوسي ها در دوره اي از عهد باستان

بلبل bəlbəl ـ بلبل

بندي bandi (منسوب به بند ) قله هاي بلند

پشوpašu ـ شراره كوچولو ـ شراره محبوب

برالا bərālā برادر كوچك ـ برادر محبوب

نجان najān ـ جان مادر

بلاله bəlāla ـ برادر كوچك ـ برادر محبوب

البته ممكن است در آينده جوانان تالش با عنايت به روش هاي جديد نامگذاري كه در خانواده ها  مدشده است (از قبيل به روز بودن) با كمك قوانين خاص دستور زبان تالشي از مصادر مختلف نام هاي گوناگوني استخراج و پيشنهاد نمايند كه در اين صورت به نظر می رسد، بايد پس از مشورت با فعالان فرهنگي منطقه نسبت به نامگذاري فرزندان تالشان اقدام شود.

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

برچسب ها : نام های تالشی ، نام زنان ، نام مردان,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 12 بهمن 1391 توسط taleshan